«Иш-аракет кылууга убакыт келди»: Кыргызстанда аялдарга жана кыздарга карата зомбулукту жоюу үчүн күчтөр бириктирилүүдө

2026-жылдын 23-январында Европа Биримдиги менен БУУнун Аялдар түзүмүнүн «Иш-аракет кылууга убакыт келди: Кыргыз Республикасында аялдарга жана кыздарга карата зомбулуктун алдын алуу жана ага чара көрүү боюнча аялдар жана жаштар уюмдары күчтөрдү бириктирүүдө» (Zero VAWG) аттуу демилгесин ишке киргизүү жана кол коюу аземи болуп өттү.

Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министринин орун басары Айнура Орозбаева бул иш-чаранын өзгөчө мааниге ээ экенин белгилеп, ал бир катар маанилүү мааракелердин алкагында өтүп жатканын айтты: БУУнун Коопсуздук Кеңешинин 1325-резолюциясы «Аялдар, тынчтык жана коопсуздук» кабыл алынганына 25 жыл; Пекин декларациясы жана Пекин аракеттер платформасы кабыл алынганына 30 жыл; ошондой эле Кыргыз Республикасындагы аялдар кыймылынын 100 жылдыгы — аялдардын лидерлиги, адвокациясы жана мамлекеттүүлүктү калыптандырууга жана социалдык өнүгүүгө кошкон салымынын жүз жылдыгы.

Бул маанилүү этаптар гендердик теңчиликке жетишүү жана аялдарга жана кыздарга карата зомбулукту жоюу өзүнчө социалдык маселелер эмес, туруктуу өнүгүүнүн, тынчтыктын жана коомдук ынтымактын негизги тиректери экенин тастыктайт. Ошондуктан бул демилге программаларга жана долбоорлорго гана багытталган эмес. Ал стратегиялык өнөктөштүктү бекемдөөгө жана бүтүндөй коомду — өкмөттү жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын, сот жана социалдык секторлорду, коомчулуктарды, диний лидерлерди, жаштарды, жалпыга маалымдоо каражаттарын, илимий чөйрөнү жана жеке секторду — ар бир адам зомбулуксуз жашоого укуктуу болгон жана анын алдын алууга жалпы жоопкерчилик алган коопсуз жана жагымдуу чөйрөнү түзүү үчүн мобилизациялоого багытталган.

Министрлик Демилгенин Жетектөөчү комитетине төрагалык кылууга даяр экенин ырастады, бул ырааттуу аракеттерди, ачык-айкын мониторингди жана ведомстволор аралык натыйжалуу координацияны камсыз кылууга мүмкүндүк берет.

Ошондой эле ал «Zero VAWG» демилгеси — бул ар бир аял жана кыз зомбулуксуз жашай ала турган коопсуз жана колдоочу коомчулуктарды түзүүгө багытталган өнөктөштүк экенин белгилеп, анын алдын алуу үчүн жоопкерчиликти баары тең бөлүшөрүн айтты. Мындан тышкары, Кыргыз Республикасындагы БУУ тутумунун Туруктуу координатору айым Антье Гравеге, Кыргызстандагы Европа Биримдигинин Өкүлчүлүгүнө, «БУУ-Аялдар» түзүмүнө жана башка БУУ агенттиктерине аялдардын укуктарын жана мүмкүнчүлүктөрүн илгерилетүүдөгү кызматташуусу жана колдоосу үчүн терең ыраазычылык билдирди.